Ko ɗo ngon-ɗaarenndo
renndo
Yerɓannde leydi to Hayiti
_1.JPG "Natal kollitoowol bonannde nde")
Yerɓannde leydi doolnunde waɗnde to Hayiti ñalnde talaata 12 saawiyee 2010, boomi laamorgo mum hono Port-au-Prince, ellee ari ko jokkitde ndii leydi ndi seeraani e musibbaaji weeyo e renndo e politik, gila heɓi jeytaare mum e hitaande 1804.
Doole yerɓannde nde tolniima e toɓɓe 7,3 e nder daawrugal Richter. Nde bonnii ko ɓuri heewde e laamorgo leydi ndi. Ina saɗi huɓeere waɗnde taakaw darii.
Gartugol mooliiɓe : Ñalɗi miijagol
Fonadh, e ballondiral e Duɗal Jojjanɗe aadee kam e Ƴellitaare e Afrik (Institut pour les Droits Humains et le Développement en Afrique (IHRDA)) kam e fedde wiyeteende Open Society Justice Initiative New York, njuɓɓinii ñalɗi ngam «miijaade e gartugol mooliiɓe e kuccam ngool gartugol ». Pottital ngal waɗi ko ñalnde 12 e 13 desammbar 2009 to Hotel Tfeyla e gardagol Mammadu Saar, hooreejo FONADH kam e sokna Sheila, hooreejo IHRDA e yonaaɓe joɗaniiɓe leyɗe goɗɗe e leydi Muritani.
Gine: Warngo ngon accaali haa jooni
Haa jooni konu Gine ngun hino jokki fellugol ɓiɓɓe leydi ɓe wi’aali, waɗaali hay huunde. Ɓe lamndaaki hay huunde si wonaa wuurugol e deeƴere e ɓuuɓtu-ɓernde. E tenen feƴƴuɗo, kure miniteeriiɓe CNDD ɗen ko e suka mo duuɓi 20 hawri e mum: Mustafaa Jallo, janngoowo jaaɓi-haaɗtirde, iwdi Gonngoore-Pita, mo Alahajji Abdullaahi Paate e Binta Jallo. Tawi himo ka ɗatal Le Prince, kartiyee Bammbeto, Konaakiri. Mustafaa ko ɓiɗɗo bajjo mawɓe muuɗum.
89-91 : ceedtagol Iselmu wul Abdel Kadeer : "Ko seeɗa nganndu-ɗon heen"
Iselmu wul Abdel Kader, hay mo anndaa ɗum, nanii ɗum. O woniino guwerneer ko juuti, ɗo Eeeleega ɗo, o wonii Guwerneer to Kayhayɗi e to Sehilbaabi. Eeleega noon, yimɓe fof ina nganndi ina ɓadii no feewi Aajilaan, tuddunde konu, ɗo warngooji keewɗi mbaɗaa e hitaande 1990-1991, ina ɓadii Baabaaɓe e Wocci e Mbañu e Sori Maale e Wenndiŋ… . E kitaale 89-90, warngooji keewɗi mbaɗaama e daande maayo diiwaan Barakna o. Oon sahaa, ardinoo diiwaan o ko biyeteeɗo Mohammed Lemin Saalem wul Dah.
Santarafrik : Fulɓe haɓtortooɓe laañe
Ko ina wona jooni duuɓi 15, taƴooɓe wiyeteeɓe Saraginas en ko ko owni beeli yimɓe to rewo Santarafrik. Fulɓe aynaaɓe wuurɓe e ooɗo nokku ko ina ɓura jooni 100 hitaande, njeyaa ko e ɓurɓe tampude heen, nde tawnoo aɓe ngalɗi sibu aɓe njogii jawdi ndariindi. Taƴooɓe ɓe ceerataa e yande e maɓɓe e honde na’i maɓɓe e dahde sukaaɓe maɓɓe. Heen sahaaji ma ɓe njoɓa kaalis keewɗo nde ɓe mbaawa heɓtude sukaaɓe
Al Hajji Gannda Fadiga saŋkiima
Gannda Fadiga, gawlo malinaajo, koɗoowo ŋanaa, nattii ñalnde 19 settaambar 2009 to Pari (Farayse). E hirnaange Afrik he, ina famɗi mo meeɗaa heɗaade hoddu makko, sabu kanko fof e wonde sooninke, o hoɗanta ko yimɓe fof, walla mbiyen leƴƴi fof.
Gannda Fadiga jibinaa ko e hitaande 1949, to wuro Marena Jommboko (Kaay). O janngii hoddu law. Nde o dañi duuɓi 14, o yahi janngoyde hoddu (gammbere e sooninke)
Ownooɓe ngartii : Kiristofoor waraama
Ameriknaajo biyeteeɗo Kiristofoor Lagee (Christopheur Languet), gardiiɗo Fedde nde wonaa laamuyaqkoore wiyateende ”Fondation Noura”, waraama hannde subaka talaata 23 suwee 2009, hedde waktuuji 8 e hojomaaji 30, tawi omo jippii e oto makko, omo jogori naatde e nokku ɗo o gollotooɗo ɗo.
Murtuɗo yahii waynaaki, yawnaaki (Kaaw tokosel)
"So maayde waajaaki holi ko waajotoo?"
Ɗum ko Murtuɗo Joob wiynoo noon
"So mi wirtiima genaale,
mi miijoo ɓee kam ceerti e penaale,
joobinooɗo fof maa male,
sabu alaa ko yoɓetee so wonaa baɗle"
«GAWLO MISKINEEƁE» wayniima
«So tawii gawlo awlata ko yimɓe haa artira gooto fof to umminoo,
To yumma men Hawaa e baaba men Aadama
Murtuɗo mutii
Ɓokki mawki ɗoofiima fukkiima e ceene ndii leydi
Murtuɗo woppirii en heege e ɗomka nder yolnde
