Ko ɗo ngon-ɗaacoñce
coñce
Baaye
Mo woyi maayɗo maa deƴƴu
Mo yeewni ɗum ne, maayda e yeeweende.
Maayde e yurminaade, ko nde jaakoranooɗo ardii
Teeŋti e ɗalɗo baaye, mo anndaa to tiindii.
Yurminiima to jawdi e to ndiwri
Saka e aadee, joom miijooji.
Ko yiɗi maayɓe nguurta fof, ko oo ɓuri
Cinndiiɗo mette, ɗawaaɗo mbelemmaaji.
Kaangaaɗo e mo sellaani wonaa gootum
Meeɗi waɗde e sahaa gooto, gorko gooto, laamɗo jom laamanteeri njaajndi. Alla rokki mo juutde balɗe e neemaade e laamu makko e yiɗeede, kono Alla rokkaani mbo ɓesngu keewngu, sabu o dañi tan ko ɓiyngel gorel gootel, na wiyee Hammadi ɓiy laamɗo. O dañi ɓiɗɗo ko tawi o naywii no feewi, tawi o ɗamtindiima accude dono e Aduna. Waɗi sahaa gooto, o noddi ɓinngel makko, hono Hamamdi ɓiy laamɗo, omo ɓeta hakkille mum ɗo tolnii,
Konngi kaŋŋe (3)
Konngi kaŋŋe keɓaaɗi e Abdullaay Al Hajji Umar Deh, yo yurmeende Alla won e mum, wona e maayɓe juulɓe kala, konngi ɗi o ronti e jinnaaɓe makko. Al Hajji Umar Deh oo ne yo yurmeende Alla won e mum.
Tinndol : Ɓuri bonde fof ko “fuuyre”
Aduna ko ñalɗi e ñalaaɗe, saanga e saangaaji e nder Afrik bannge hirnaange, suka gorko jontuɗo waɗde hoɗannde, waɗi sahaa gooto a ari e baaba makko o wiyi : «Mi yiyii debbo mo njiɗ-mi resde no feewi». Baaba makko wiyi mo «ɓiyngel am, reento, so aɗa resa debbo dey yo a taw aɗa anndi jikku mum» ! Biyɗo oo wiyi mo «kanko dey jikku makko ko gooto tan ko o ñaaɗɗo kaɓeteeɗo».
Konngi kaŋŋe keɓaaɗi e Abdullaay Al Hajji Umar Deh (2)
Konngi kaŋŋe keɓaaɗi e Abdullaay Al Hajji Umar Deh, yo yurmeende Alla won e mum, wona e maayɓe juulɓe kala, konngi ɗi o ronti e jinnaaɓe makko. Al Hajji Umar Deh oo ne yo yurmeende Alla won e mum. O wiyi : «neɗɗo yo jogo meccal, o wiyi so neɗɗo alaa meccal, meccat diine muuɗum, walla ndimaagu mum».
Jimol ngam mawninde Baydi Kacce Paam : Gumbalaa hartiima
Ɓernde am dilli haamtii nde arti e nduu fiɗtaandu
Jam finaani nde wordu hofii e nduu rawaandu
Gulaali ngulli oljo-oljo heewtii Haayre Laaw
Cente-cente yimɓe tiindii tuddunde subaka law
Oolel huɓtodini rewo e worgo fuɗnaange e hirnaange
Kala ɗo njahru-ɗaa daande ko wootere ko woy heege !
“Konngi Kaŋŋe" keɓaaɗi e Abdullaay Alhajji Umar Deh (1)
Jokkondiral ngal waɗnoo ko ñalnde Aset 6/06/1992, hitaande fawtii heen o hawri e lajal. Ena tawtoranoo jokkondiral ngal Jibiriiru Mammadu Kan.
Abuu Aamadu Joop (AAJ) : hol ko kaalantaa min e pulaar ?
Abdullay Alhajji Umar Deh (AAUD): kala ko firotaako e Pulaar wonaa Pulaar, yeru “hoyre woy ɗum hoyre ko kam woni hoyre”, pulaar wiyi ko “alaa hoyre fof yahata”, “ko woni yeeso fof wiyetee ko hoyre”. Yeru goɗɗo : becce : wiyi ɗum becce, ko kañum fecci balndu, wiyi reedu “reedu” ko kam reeni ko woni nder ekn…
AAJ : Ina wiyee “aduna ko seeɗa”, hol jaabawol maa e ngol konngol?
Tinndol aduna :Laamɗo e suddiiɓe mum nayo
Ina wona wonataa ko tinndol. Waɗiino sahaa, laamɗo gooto ina resi rewɓe nayo. Jom suudu makko nayaɓo oo noon, omo yiɗi ɗum haa ko ɗoon tan haaɗi ; ɓurani mo heddiiɓe ɓe kala. Alaa ko o waɗantaa mo. Kala ko moƴƴi e ko yooɗi ko oon o haandini ɗum. Kaŋko laamɗo o, omo yiɗi kadi jom suudu makko tataɓo o, omo faarnortonoo mo so tawii omo hollondira mo e laamɓe fasiraaɓe makko. Kulhuli makko tan ngonnoo ko hoto debbo o meeɗde woppude mo, rewa e gooto e ɓeen.
Tinndol : Ndonu njaltungu binndi
Waɗiino gorko gooto, e jamanuuji jawtuɗi, ko adii nde o maayata, o wawti paali tati; o loowi e wooturu leydi o takkii; woɗndu nduu, o loowi heen huɗo ñoomre haa heewi, o takkii, faandu tataɓuru ndu, o loowi heen kaŋŋe dimo, o takkii.
O noddi ɓiɓɓe makko tato fotɓe ronde mo ɓe, o totti heen gooto fof faandu buumaandu, o wiyi mooftee haa ñalnde maay-mi fof, ngaddon to ceerno yo ronnu on paali ɗii e kala ko accu-mi e jawdi.
Jokkondiral e jibiruuru jaw to galle Sinemaa
Banndiraaɓe, musiɗɓe tedduɓe ngal ɗoo jokkondiral waɗaa ko e ñalɗi film e nder leydi men Muritani. Ko sabu film jaltinaaɗo ina haala e wod e kewkewe 1989 ‘Evenement 1989’ baɗɗo to Ceenel e Foonde mum. Film o mahii ko e ciimti, tawa siimtata ɗum ko waɗdanooɓe ɗeen golwole. Miɗo sikki daartude bonaani, sibu ko siftinnde yimɓe ko ɓennunoo mbele ɓe tawanooka ina paama ko wonnoo e ɗiin sahaaji, kadi ko ustude fitinaaji goodnooɗi.
